Yedekleme nedir?
- Data copy ile recoverable backup arasındaki fark.
- Backup'ın hedefinin dosyayı saklamak değil geri dönebilmek olduğunu vurgula.
Hangi risklere karşı yedekleme gerekir?
- Disk/sunucu arızası, silme, ransomware, yangın/su, hırsızlık, SaaS hesap olayı, insan hatası.
3-2-1 yedekleme kuralı
- 3 kopya, 2 farklı ortam, 1 offsite.
- 3-2-1-1-0 gibi genişletilmiş yaklaşımları güncel üretici/industry referansıyla ayrı cluster'da ele al.
Full, incremental ve differential backup
- Depolama, backup window ve restore zinciri açısından karşılaştır.
Snapshot nedir?
- Point-in-time hızlı geri dönüş.
- Aynı storage üzerindeki snapshot'ın cihaz kaybı/ransomware riskini tek başına çözememesi.
Replication nedir?
- Availability için kopyalama ve hatayı da çoğaltma riski.
- Replication'ın backup olmaması.
RPO nedir?
- Ne kadar veri kaybını tolere edebilirsiniz? 15 dk vs 24 saat örneği.
RTO nedir?
- Sistem kaç saat içinde geri dönmeli?
- Restore hızı, donanım, bağlantı ve runbook etkisi.
Backup retention
- Günlük/haftalık/aylık/yıllık saklama mantığı.
- Saklama süresinin iş ve mevzuat ihtiyacına göre belirlenmesi.
Yerel backup
- Hızlı restore, düşük latency; aynı lokasyon felaketi riski.
Offsite / cloud backup
- Lokasyon bağımsız kopya.
- Bandwidth, egress/restore süresi, veri yeri ve güvenlik.
Air-gapped ve immutable backup
- Ransomware'e karşı değiştirilemeyen veya erişimi ayrıştırılmış kopya.
Backup encryption
- At rest / in transit encryption.
- Encryption key kaybının restore'u imkânsızlaştırabileceği.
Backup hesabı güvenliği
- Production domain admin ile aynı credential kullanmama.
- MFA ve ayrı yetki alanı.
Hangi sistemler yedeklenmeli?
- File Server/NAS, VM, database, Microsoft 365, network config, website, critical app.
Microsoft 365 backup
- Retention/versioning/recycle bin ile bağımsız backup farkı.
- Mailbox, OneDrive, SharePoint, Teams verisi.
Database backup
- Full/differential/log backup kavramlarına giriş.
- Application-consistent backup.
Network cihazı config backup
- Firewall/switch/AP konfigürasyonlarının sürüm sonrası geri dönüşte önemi.
Web sitesi backup
- Database + wp-content + config.
- Hosting snapshot'ına tek başına bağımlılık riski.
Restore testi
- Backup job 'success' yazmasının yeterli olmaması.
- Dosya restore, VM recovery, database point-in-time ve bare-metal gibi test seviyeleri.
Restore öncelik sırası
- AD/DNS, network, ERP/database, file, e-mail vb. kuruluş özelinde bağımlılık haritası.
- Recovery runbook.
Disaster Recovery nedir?
- Teknik servislerin felaket sonrası geri getirilmesi.
- DR site, cloud recovery ve alternate hardware seçenekleri.
Business Continuity nedir?
- IT dışındaki insan, süreç, lokasyon, iletişim ve tedarik boyutu.
- DR'nin BC'nin bir alt bileşeni olması.
Business Impact Analysis
- Kritik süreç, maksimum tolerable downtime ve dependency.
- IT'nin işletme önceliğini teknik RTO'ya çevirmesi.
Backup monitoring
- Job failure, capacity, repository health, immutability, last successful restore test.
- Alert'in tek e-posta adresine gitmemesi.
Backup kapasite planlama
- Data growth, change rate, dedup/compression, retention.
- Restore için boş alan ve staging ihtiyacı.
Ransomware senaryosu
- Backup repository'nin domain'den ayrıştırılması.
- Clean restore point ve incident containment.
Backup dokümantasyonu
- Ne yedekleniyor, nereye, hangi sıklık, retention, owner, credentials, restore adımları.
- Parolayı dokümana düz yazmama.
En sık yapılan hatalar
- Tek USB diski sürekli takılı tutmak.
- RAID/snapshot/replication'ı backup sanmak.
- Restore testi yapmamak.
- Backup konsoluna aynı admin parolasıyla erişmek.
- RPO/RTO tanımlamadan ürün satın almak.
Pillar içerisinde önerilen karşılaştırma tabloları
- Backup vs Snapshot
- Backup vs Replication
- RPO vs RTO
- Local backup vs Cloud backup
- Full vs Incremental vs Differential
- Disaster Recovery vs Business Continuity
Gerçek hayat senaryoları
- File Server için günlük incremental + haftalık full + offsite immutable kopya.
- ERP SQL veritabanında daha sık log backup ile düşük RPO.
- Microsoft 365 mailbox/SharePoint için bağımsız SaaS backup.
- Ransomware sonrası temiz recovery point'ten aşamalı restore.
- Yangın nedeniyle ofise erişilemediğinde alternatif çalışma ve cloud servis devamlılığı.
Sık sorulan sorular
- Yedekleme nedir?
- 3-2-1 backup nedir?
- Snapshot yedek midir?
- RAID yedek midir?
- Replication yedek midir?
- RPO nedir?
- RTO nedir?
- Immutable backup nedir?
- Air gap backup nedir?
- Offsite backup nedir?
- Microsoft 365 yedeklenmeli mi?
- Backup restore testi ne sıklıkla yapılmalı?
- Ransomware backup'ı da şifreler mi?
- Disaster Recovery nedir?
- İş sürekliliği nedir?
- Full ve incremental backup farkı nedir?
- Backup retention nasıl belirlenir?
- Şirket backup politikası nasıl hazırlanır?